آموزش دستور show running-config و show startup-config

مقدمه و اهمیت مشاهده تنظیمات روتر و سوئیچ

در تجهیزات شبکه مانند روترها و سوئیچ‌های سیسکو، تمام تنظیمات مربوط به عملکرد دستگاه در قالب یک فایل پیکربندی ذخیره می‌شوند. این تنظیمات شامل نام دستگاه، آدرس‌های IP، تنظیمات اینترفیس‌ها، پروتکل‌های مسیریابی، رمزهای عبور، لیست‌های کنترل دسترسی (ACL) و بسیاری از پارامترهای دیگر است که نحوه عملکرد دستگاه را تعیین می‌کنند.

مدیران شبکه برای اطمینان از صحت پیکربندی، عیب‌یابی مشکلات، بررسی تغییرات اعمال‌شده و مستندسازی تنظیمات، به‌طور مداوم نیاز دارند پیکربندی دستگاه را مشاهده کنند. به همین دلیل، سیستم‌عامل Cisco IOS دستورات مختلفی را برای نمایش اطلاعات دستگاه در اختیار مدیران شبکه قرار داده است که دو مورد از مهم‌ترین آن‌ها، دستورات show running-config و show startup-config هستند.

دستور show running-config تنظیماتی را نمایش می‌دهد که هم‌اکنون در حافظه RAM قرار دارند و دستگاه بر اساس آن‌ها در حال فعالیت است. در مقابل، دستور show startup-config تنظیماتی را نمایش می‌دهد که در حافظه NVRAM ذخیره شده‌اند و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه بارگذاری خواهند شد.

آشنایی با این دو دستور برای هر کارشناس شبکه ضروری است؛ زیرا به کمک آن‌ها می‌توان تشخیص داد که آیا تغییرات اخیر تنها به‌صورت موقت اعمال شده‌اند یا به‌صورت دائمی نیز ذخیره شده‌اند. این موضوع از بروز مشکلاتی مانند از دست رفتن تنظیمات پس از ریبوت دستگاه جلوگیری می‌کند و نقش مهمی در مدیریت و نگهداری تجهیزات شبکه دارد.

در این آموزش، با عملکرد این دو دستور، تفاوت‌های آن‌ها و کاربرد هر یک در سناریوهای عملی آشنا خواهید شد.

آشنایی با حافظه‌های RAM و NVRAM

برای درک تفاوت بین دستورات show running-config و show startup-config، ابتدا باید با دو حافظه مهم در تجهیزات سیسکو، یعنی RAM و NVRAM آشنا شوید. هر یک از این حافظه‌ها وظیفه مشخصی دارند و اطلاعات متفاوتی را نگهداری می‌کنند.

حافظه RAM (Random Access Memory)

RAM حافظه موقتی دستگاه است که هنگام روشن بودن روتر یا سوئیچ مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیستم‌عامل Cisco IOS پس از راه‌اندازی، فایل پیکربندی ذخیره‌شده را از حافظه NVRAM خوانده و آن را در RAM بارگذاری می‌کند. از این لحظه، تمام تنظیمات دستگاه از روی نسخه موجود در RAM اجرا می‌شوند.

هر تغییری که مدیر شبکه در پیکربندی ایجاد می‌کند، ابتدا در RAM اعمال می‌شود. به همین دلیل، دستور show running-config تنظیمات فعلی و در حال اجرای دستگاه را نمایش می‌دهد.

از آنجا که RAM یک حافظه فرّار (Volatile) است، با خاموش یا راه‌اندازی مجدد دستگاه، تمام اطلاعات موجود در آن پاک می‌شود. بنابراین اگر تغییرات اعمال‌شده ذخیره نشوند، پس از ریبوت از بین خواهند رفت.

حافظه NVRAM (Non-Volatile RAM)

NVRAM حافظه‌ای دائمی (Non-Volatile) است که اطلاعات خود را حتی پس از خاموش شدن دستگاه نیز حفظ می‌کند. فایل Startup Configuration در این حافظه ذخیره می‌شود و هر بار که دستگاه روشن می‌شود، این فایل برای ایجاد پیکربندی جاری به RAM منتقل می‌شود.

اگر پس از اعمال تغییرات، آن‌ها را در NVRAM ذخیره نکنید، با راه‌اندازی مجدد دستگاه، تنظیمات قبلی دوباره بارگذاری خواهند شد و تغییرات جدید از بین می‌روند.

دستور show startup-config محتویات فایل پیکربندی ذخیره‌شده در NVRAM را نمایش می‌دهد.

مقایسه RAM و NVRAM

ویژگی RAM NVRAM
نوع حافظه موقت (Volatile) دائمی (Non-Volatile)
محتوا Running Configuration Startup Configuration
حفظ اطلاعات پس از خاموش شدن خیر بله
تغییرات جدید ابتدا در این حافظه اعمال می‌شوند پس از ذخیره‌سازی به‌روزرسانی می‌شود
دستور نمایش show running-config show startup-config

در نتیجه، می‌توان گفت که RAM محل اجرای تنظیمات فعلی دستگاه است، در حالی که NVRAM محل نگهداری تنظیماتی است که قرار است پس از هر بار راه‌اندازی مجدد دستگاه بارگذاری شوند. شناخت این دو حافظه، پایه‌ای‌ترین پیش‌نیاز برای مدیریت صحیح پیکربندی تجهیزات سیسکو و جلوگیری از از دست رفتن تنظیمات است.

 

تفاوت Running Configuration و Startup Configuration

در تجهیزات سیسکو، پیکربندی دستگاه در دو حالت مختلف نگهداری می‌شود: Running Configuration و Startup Configuration. آشنایی با تفاوت این دو مفهوم برای مدیریت صحیح تجهیزات شبکه و جلوگیری از از دست رفتن تنظیمات ضروری است.

Running Configuration چیست؟

Running Configuration یا «پیکربندی در حال اجرا»، مجموعه تنظیماتی است که در حال حاضر توسط دستگاه استفاده می‌شود. این تنظیمات در حافظه RAM قرار دارند و تمامی تغییراتی که مدیر شبکه از طریق خط فرمان (CLI) اعمال می‌کند، ابتدا روی این فایل اعمال می‌شوند.

به همین دلیل، هر تغییری که در پیکربندی ایجاد می‌کنید، بلافاصله روی عملکرد دستگاه تأثیر می‌گذارد. با این حال، از آنجا که Running Configuration در حافظه RAM ذخیره شده است، با خاموش یا راه‌اندازی مجدد دستگاه از بین می‌رود؛ مگر اینکه آن را ذخیره کنید.

Startup Configuration چیست؟

Startup Configuration یا «پیکربندی راه‌اندازی»، فایل پیکربندی ذخیره‌شده در حافظه NVRAM است. این فایل شامل تنظیماتی است که دستگاه هنگام روشن شدن یا راه‌اندازی مجدد، آن‌ها را بارگذاری می‌کند.

تنظیمات موجود در Startup Configuration تنها زمانی تغییر می‌کنند که مدیر شبکه به‌صورت دستی پیکربندی جاری را ذخیره کند. در غیر این صورت، Startup Configuration بدون تغییر باقی می‌ماند.

تفاوت اصلی بین این دو

مهم‌ترین تفاوت این دو نوع پیکربندی در محل ذخیره‌سازی و زمان استفاده از آن‌ها است:

  • Running Configuration تنظیمات فعال و در حال اجرای دستگاه را نمایش می‌دهد.
  • Startup Configuration تنظیماتی را نگهداری می‌کند که در بوت بعدی دستگاه بارگذاری خواهند شد.
  • هر تغییری که در پیکربندی ایجاد می‌شود، ابتدا فقط در Running Configuration ثبت می‌شود.
  • برای دائمی شدن تغییرات، باید Running Configuration در Startup Configuration ذخیره شود.

به همین دلیل، پس از انجام تغییرات مهم، معمولاً از دستور زیر برای ذخیره تنظیمات استفاده می‌شود:

copy running-config startup-config

با اجرای این دستور، نسخه فعلی تنظیمات از حافظه RAM به حافظه NVRAM کپی می‌شود و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز همان تنظیمات حفظ خواهند شد.

مثال کاربردی

فرض کنید آدرس IP یک اینترفیس را تغییر می‌دهید. این تغییر بلافاصله در Running Configuration اعمال می‌شود و دستگاه با تنظیمات جدید شروع به کار می‌کند. اما اگر قبل از ذخیره تنظیمات، دستگاه ریبوت شود، تغییرات از بین می‌روند و دستگاه دوباره تنظیمات موجود در Startup Configuration را بارگذاری می‌کند.

بنابراین، بهترین روش این است که پس از اطمینان از صحت پیکربندی، تنظیمات را در Startup Configuration ذخیره کنید تا در راه‌اندازی‌های بعدی نیز حفظ شوند.

 

 

معرفی دستور show running-config

دستور show running-config یکی از پرکاربردترین دستورات در سیستم‌عامل Cisco IOS است که برای مشاهده پیکربندی جاری (Running Configuration) دستگاه استفاده می‌شود. این دستور تمامی تنظیماتی را که در حال حاضر در حافظه RAM قرار دارند و دستگاه بر اساس آن‌ها در حال فعالیت است، نمایش می‌دهد.

مدیران شبکه از این دستور برای بررسی وضعیت فعلی دستگاه، اطمینان از اعمال صحیح تغییرات، عیب‌یابی مشکلات و مستندسازی تنظیمات استفاده می‌کنند. هر تغییری که در محیط پیکربندی (Configuration Mode) ایجاد شود، بلافاصله در خروجی این دستور قابل مشاهده خواهد بود؛ حتی اگر هنوز در حافظه دائمی ذخیره نشده باشد.

نحوه استفاده از دستور

برای مشاهده پیکربندی جاری، کافی است در حالت Privileged EXEC دستور زیر را اجرا کنید:

show running-config

پس از اجرای این دستور، دستگاه تمام تنظیمات فعال خود را نمایش می‌دهد. بسته به میزان پیکربندی انجام‌شده، خروجی ممکن است از چند خط تا چند صد خط باشد.

اطلاعاتی که در خروجی نمایش داده می‌شود

خروجی دستور show running-config می‌تواند شامل اطلاعات زیر باشد:

  • نام دستگاه (Hostname)
  • نسخه سیستم‌عامل Cisco IOS
  • تنظیمات اینترفیس‌ها و آدرس‌های IP
  • تنظیمات VLANها
  • مسیرهای ایستا (Static Routes)
  • پروتکل‌های مسیریابی مانند OSPF، EIGRP یا RIP
  • تنظیمات SSH و Telnet
  • فهرست‌های کنترل دسترسی (ACL)
  • رمزهای عبور و تنظیمات امنیتی
  • بنرهای ورود (Banner)
  • سایر تنظیمات مربوط به سرویس‌ها و ویژگی‌های فعال دستگاه

این اطلاعات به مدیر شبکه کمک می‌کند تا وضعیت فعلی دستگاه را به‌صورت کامل بررسی کرده و از صحت پیکربندی اطمینان حاصل کند.

کاربردهای دستور show running-config

این دستور در سناریوهای مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله:

  • بررسی تنظیمات فعال دستگاه
  • اطمینان از اعمال شدن تغییرات جدید
  • عیب‌یابی مشکلات پیکربندی
  • بررسی تنظیمات قبل از ذخیره‌سازی
  • تهیه نسخه مستند از پیکربندی فعلی
  • مقایسه پیکربندی جاری با Startup Configuration

نکات مهم

  • خروجی این دستور، تنها تنظیمات فعال و در حال اجرا را نمایش می‌دهد.
  • اگر تغییرات جدید را ذخیره نکنید، این تنظیمات پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه از بین خواهند رفت.
  • برای مشاهده تنظیماتی که به‌صورت دائمی در حافظه NVRAM ذخیره شده‌اند، باید از دستور show startup-config استفاده کنید.

به‌طور خلاصه، دستور show running-config اولین و مهم‌ترین ابزاری است که مدیران شبکه برای بررسی وضعیت فعلی پیکربندی روترها و سوئیچ‌های سیسکو از آن استفاده می‌کنند. تسلط بر این دستور، نقش مهمی در مدیریت، نگهداری و عیب‌یابی تجهیزات شبکه دارد.

 

 

 

 

ساختار خروجی دستور show running-config

پس از اجرای دستور show running-config، سیستم‌عامل Cisco IOS پیکربندی فعال دستگاه را به‌صورت متنی نمایش می‌دهد. این خروجی شامل بخش‌های مختلفی است که هر کدام مربوط به قسمت خاصی از تنظیمات دستگاه هستند. آشنایی با ساختار این خروجی به مدیران شبکه کمک می‌کند تا اطلاعات موردنیاز خود را سریع‌تر پیدا کرده و پیکربندی دستگاه را بهتر تحلیل کنند.

اگرچه بسته به مدل دستگاه، نسخه Cisco IOS و ویژگی‌های فعال، ممکن است ترتیب یا برخی از بخش‌ها متفاوت باشد، اما معمولاً خروجی این دستور شامل قسمت‌های زیر است.

۱. اطلاعات اولیه دستگاه

در ابتدای خروجی معمولاً اطلاعاتی مانند نسخه سیستم‌عامل، مدت زمان آخرین تغییرات در پیکربندی و اندازه فایل پیکربندی نمایش داده می‌شود.

نمونه‌ای از این بخش:

Building configuration...

Current configuration : 3250 bytes
!
version 15.2
service timestamps debug datetime msec
service timestamps log datetime msec

این اطلاعات نشان می‌دهد که دستگاه از چه نسخه‌ای از Cisco IOS استفاده می‌کند و حجم پیکربندی فعلی چقدر است.

۲. تنظیمات سراسری (Global Configuration)

پس از اطلاعات اولیه، تنظیمات کلی دستگاه نمایش داده می‌شوند. این بخش شامل تنظیماتی است که بر کل دستگاه تأثیر می‌گذارند، مانند:

  • نام دستگاه (Hostname)
  • رمزهای عبور
  • تنظیمات DNS
  • تنظیمات SSH
  • Banner
  • سرویس‌های فعال یا غیرفعال

نمونه:

hostname R1
ip domain-name example.com
service password-encryption

۳. تنظیمات اینترفیس‌ها

یکی از مهم‌ترین قسمت‌های خروجی، تنظیمات مربوط به اینترفیس‌های شبکه است. برای هر اینترفیس، تنظیمات به‌صورت جداگانه نمایش داده می‌شود.

نمونه:

interface GigabitEthernet0/0
 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0
 no shutdown

در این قسمت می‌توان اطلاعاتی مانند آدرس IP، وضعیت اینترفیس، توضیحات (Description) و سایر تنظیمات مرتبط را مشاهده کرد.

۴. تنظیمات پروتکل‌های مسیریابی

اگر روی دستگاه پروتکل‌های مسیریابی مانند OSPF، EIGRP یا RIP پیکربندی شده باشند، تنظیمات آن‌ها نیز در خروجی نمایش داده می‌شود.

نمونه:

router ospf 1
 network 192.168.10.0 0.0.0.255 area 0

این بخش نشان می‌دهد که دستگاه از چه پروتکل مسیریابی استفاده می‌کند و چه شبکه‌هایی در آن معرفی شده‌اند.

۵. مسیرهای ایستا (Static Routes)

در صورت تعریف مسیرهای ایستا، آن‌ها نیز در خروجی قابل مشاهده هستند.

نمونه:

ip route 10.10.10.0 255.255.255.0 192.168.10.2

۶. فهرست‌های کنترل دسترسی (ACL)

اگر ACL روی دستگاه تعریف شده باشد، قوانین آن در این بخش نمایش داده می‌شود.

نمونه:

access-list 10 permit 192.168.10.0 0.0.0.255

این قسمت برای بررسی سیاست‌های امنیتی و کنترل ترافیک اهمیت زیادی دارد.

۷. پایان فایل پیکربندی

در انتهای خروجی معمولاً عبارت زیر مشاهده می‌شود:

end

این عبارت نشان می‌دهد که نمایش فایل پیکربندی به پایان رسیده است.

نکات مهم درباره ساختار خروجی

  • خروجی دستور به‌ترتیب و بر اساس بخش‌های مختلف پیکربندی نمایش داده می‌شود.
  • هر بخش با یک کلیدواژه مانند interface، router یا line آغاز می‌شود و تنظیمات مربوط به همان بخش در ادامه قرار می‌گیرد.
  • علامت ! که در بخش‌های مختلف مشاهده می‌شود، صرفاً برای جدا کردن قسمت‌های مختلف پیکربندی است و تأثیری در عملکرد دستگاه ندارد.
  • با افزایش حجم پیکربندی، خروجی ممکن است در چندین صفحه نمایش داده شود. در این حالت می‌توان با فشردن کلید Space صفحه بعدی، با Enter خط بعدی و با Q خروج از نمایش را مدیریت کرد.

با شناخت ساختار خروجی دستور show running-config، مدیر شبکه می‌تواند در کمترین زمان به بخش موردنظر خود مراجعه کرده، تنظیمات را بررسی کند و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعمال یا عیب‌یابی کند.

 

 

 

 

معرفی دستور show startup-config

دستور show startup-config یکی از دستورات مهم در سیستم‌عامل Cisco IOS است که برای مشاهده فایل Startup Configuration استفاده می‌شود. این فایل در حافظه NVRAM ذخیره شده و شامل تنظیماتی است که دستگاه هنگام روشن شدن یا راه‌اندازی مجدد (Reload) بارگذاری می‌کند.

برخلاف دستور show running-config که تنظیمات در حال اجرای دستگاه را نمایش می‌دهد، دستور show startup-config تنها تنظیمات ذخیره‌شده در حافظه دائمی را نشان می‌دهد. بنابراین، اگر پس از اعمال تغییرات، آن‌ها را ذخیره نکرده باشید، این تغییرات در خروجی این دستور مشاهده نخواهند شد.

نحوه استفاده از دستور

برای مشاهده پیکربندی ذخیره‌شده، در حالت Privileged EXEC دستور زیر را اجرا کنید:

show startup-config

پس از اجرای این دستور، دستگاه محتوای فایل Startup Configuration را نمایش می‌دهد. این فایل همان پیکربندی است که در زمان بوت شدن دستگاه به حافظه RAM منتقل شده و به Running Configuration تبدیل می‌شود.

اطلاعاتی که در خروجی نمایش داده می‌شود

خروجی دستور show startup-config معمولاً شامل اطلاعات زیر است:

  • نام دستگاه (Hostname)
  • تنظیمات اینترفیس‌ها و آدرس‌های IP
  • تنظیمات VLANها
  • پروتکل‌های مسیریابی
  • مسیرهای ایستا (Static Routes)
  • فهرست‌های کنترل دسترسی (ACL)
  • تنظیمات امنیتی و رمزهای عبور
  • تنظیمات خطوط Console و VTY
  • سایر تنظیماتی که قبلاً در حافظه NVRAM ذخیره شده‌اند

در صورتی که Running Configuration در Startup Configuration ذخیره شده باشد، خروجی این دستور تقریباً با خروجی دستور show running-config یکسان خواهد بود.

کاربردهای دستور show startup-config

این دستور در سناریوهای مختلفی کاربرد دارد، از جمله:

  • بررسی تنظیماتی که پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه بارگذاری خواهند شد.
  • اطمینان از ذخیره شدن تغییرات اعمال‌شده.
  • مقایسه Startup Configuration با Running Configuration.
  • بررسی نسخه پشتیبان پیکربندی ذخیره‌شده روی دستگاه.
  • عیب‌یابی مشکلات ناشی از ذخیره نشدن تنظیمات.

مثال کاربردی

فرض کنید آدرس IP یک اینترفیس را تغییر داده‌اید، اما هنوز دستور ذخیره‌سازی را اجرا نکرده‌اید. در این حالت:

  • با اجرای دستور show running-config، آدرس IP جدید را مشاهده خواهید کرد.
  • اما با اجرای دستور show startup-config، همچنان آدرس IP قبلی نمایش داده می‌شود.

این اختلاف نشان می‌دهد که تغییرات فقط در حافظه RAM اعمال شده‌اند و هنوز در حافظه NVRAM ذخیره نشده‌اند.

پس از اجرای دستور زیر:

copy running-config startup-config

محتوای Startup Configuration با Running Configuration به‌روزرسانی می‌شود و از این پس، با اجرای دستور show startup-config نیز تنظیمات جدید نمایش داده خواهند شد.

نکات مهم

  • این دستور تنها تنظیمات ذخیره‌شده در حافظه NVRAM را نمایش می‌دهد.
  • اگر دستگاه تازه راه‌اندازی شده باشد و هیچ پیکربندی ذخیره‌شده‌ای نداشته باشد، ممکن است پیامی مانند startup-config is not present نمایش داده شود.
  • توصیه می‌شود پس از هر تغییر مهم در پیکربندی، با استفاده از دستور copy running-config startup-config تنظیمات را ذخیره کنید تا پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه از بین نروند.
  • مقایسه خروجی این دستور با show running-config یکی از بهترین روش‌ها برای تشخیص وجود تغییرات ذخیره‌نشده است.

به‌طور خلاصه، دستور show startup-config ابزاری برای مشاهده پیکربندی دائمی دستگاه است. استفاده از این دستور به مدیران شبکه کمک می‌کند تا از ذخیره شدن تنظیمات اطمینان حاصل کنند و از بروز مشکلات ناشی از از دست رفتن پیکربندی پس از راه‌اندازی مجدد جلوگیری کنند.

 

 

ساختار خروجی دستور show startup-config

دستور show startup-config محتوای فایل Startup Configuration را که در حافظه NVRAM ذخیره شده است، نمایش می‌دهد. ساختار خروجی این دستور شباهت زیادی به خروجی دستور show running-config دارد، زیرا هر دو فایل شامل تنظیمات دستگاه هستند. تفاوت اصلی این است که خروجی show startup-config تنها تنظیمات ذخیره‌شده را نمایش می‌دهد، نه تنظیمات در حال اجرا.

آشنایی با ساختار این خروجی به مدیران شبکه کمک می‌کند تا به‌سرعت تنظیمات ذخیره‌شده را بررسی کرده و از آماده بودن دستگاه برای راه‌اندازی مجدد اطمینان حاصل کنند.

۱. اطلاعات اولیه فایل پیکربندی

در ابتدای خروجی، معمولاً اطلاعاتی درباره فایل پیکربندی ذخیره‌شده نمایش داده می‌شود.

نمونه:

Using 3250 out of 524288 bytes
!
version 15.2
service timestamps debug datetime msec
service timestamps log datetime msec

در این بخش، میزان فضای اشغال‌شده توسط فایل پیکربندی و برخی تنظیمات اولیه دستگاه قابل مشاهده است.

۲. تنظیمات سراسری (Global Configuration)

پس از اطلاعات اولیه، تنظیمات عمومی دستگاه نمایش داده می‌شوند. این بخش شامل تنظیماتی است که بر کل دستگاه اعمال می‌شوند، مانند:

  • نام دستگاه (Hostname)
  • تنظیمات رمزهای عبور
  • نام دامنه (Domain Name)
  • تنظیمات سرویس‌ها
  • بنرهای ورود (Banner)
  • تنظیمات امنیتی

نمونه:

hostname R1
ip domain-name example.com
service password-encryption

این قسمت نشان‌دهنده تنظیماتی است که در زمان بوت دستگاه نیز بارگذاری خواهند شد.

۳. تنظیمات اینترفیس‌ها

در ادامه، تنظیمات مربوط به هر اینترفیس به‌صورت جداگانه نمایش داده می‌شود. این بخش معمولاً شامل موارد زیر است:

  • آدرس IP
  • Subnet Mask
  • وضعیت اینترفیس
  • توضیحات (Description)
  • سایر تنظیمات اختصاصی اینترفیس

نمونه:

interface GigabitEthernet0/0
 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0
 no shutdown

این تنظیمات همان مقادیری هستند که پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه روی اینترفیس اعمال خواهند شد.

۴. تنظیمات پروتکل‌های مسیریابی

اگر روی دستگاه پروتکل‌های مسیریابی پیکربندی شده باشند، تنظیمات آن‌ها نیز در خروجی نمایش داده می‌شود.

نمونه:

router ospf 1
 network 192.168.10.0 0.0.0.255 area 0

وجود این بخش نشان می‌دهد که پس از بوت، پروتکل مسیریابی به همین شکل فعال خواهد شد.

۵. مسیرهای ایستا (Static Routes)

تمام مسیرهای ایستایی که در فایل پیکربندی ذخیره شده‌اند نیز در خروجی قابل مشاهده هستند.

نمونه:

ip route 10.10.10.0 255.255.255.0 192.168.10.2

۶. فهرست‌های کنترل دسترسی (ACL)

اگر ACL روی دستگاه تعریف و ذخیره شده باشد، قوانین آن در این قسمت نمایش داده می‌شود.

نمونه:

access-list 10 permit 192.168.10.0 0.0.0.255

این بخش برای بررسی تنظیمات امنیتی دستگاه اهمیت زیادی دارد.

۷. تنظیمات خطوط Console و VTY

در بخش پایانی خروجی، تنظیمات مربوط به خطوط دسترسی مدیریتی مانند Console و VTY نمایش داده می‌شود.

نمونه:

line con 0
 logging synchronous
 password cisco
 login

line vty 0 4
 password cisco
 login
 transport input ssh

این قسمت مشخص می‌کند که کاربران چگونه می‌توانند به دستگاه متصل شوند و چه روش‌های احراز هویتی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است.

۸. پایان فایل پیکربندی

در انتهای خروجی معمولاً عبارت زیر مشاهده می‌شود:

end

این عبارت نشان‌دهنده پایان فایل Startup Configuration است.

نکات مهم درباره ساختار خروجی

  • ساختار خروجی show startup-config تقریباً مشابه show running-config است.
  • اطلاعات نمایش‌داده‌شده، آخرین نسخه ذخیره‌شده پیکربندی را نشان می‌دهند.
  • اگر پس از اعمال تغییرات، تنظیمات ذخیره نشده باشند، خروجی این دستور با خروجی show running-config متفاوت خواهد بود.
  • اگر هیچ فایل پیکربندی در حافظه NVRAM وجود نداشته باشد، دستگاه پیامی مانند زیر نمایش می‌دهد:
startup-config is not present

این پیام معمولاً در دستگاه‌های جدید یا پس از پاک شدن فایل Startup Configuration مشاهده می‌شود.

در مجموع، بررسی ساختار خروجی دستور show startup-config به مدیر شبکه کمک می‌کند تا وضعیت پیکربندی ذخیره‌شده را ارزیابی کرده و مطمئن شود که دستگاه در راه‌اندازی‌های بعدی نیز با تنظیمات صحیح و مورد انتظار اجرا خواهد شد.

 

 

 

مقایسه خروجی دو دستور show running-config و show startup-config

دستورات show running-config و show startup-config هر دو برای نمایش فایل‌های پیکربندی تجهیزات سیسکو استفاده می‌شوند، اما اطلاعاتی که نمایش می‌دهند مربوط به دو فایل متفاوت است. به همین دلیل، خروجی این دو دستور ممکن است در برخی مواقع کاملاً یکسان و در برخی مواقع متفاوت باشد.

درک تفاوت خروجی این دو دستور به مدیران شبکه کمک می‌کند تا تشخیص دهند آیا تغییرات اعمال‌شده روی دستگاه به‌صورت دائمی ذخیره شده‌اند یا فقط به‌صورت موقت در حال اجرا هستند.

زمانی که خروجی دو دستور یکسان است

اگر پس از اعمال تغییرات، پیکربندی جاری در حافظه NVRAM ذخیره شده باشد، محتوای Running Configuration و Startup Configuration یکسان خواهد بود. در این حالت، خروجی هر دو دستور نیز تقریباً مشابه است.

به‌عنوان مثال، اگر پس از انجام تغییرات دستور زیر اجرا شود:

copy running-config startup-config

فایل Startup Configuration با Running Configuration به‌روزرسانی می‌شود و هر دو فایل شامل یک مجموعه تنظیمات خواهند بود.

زمانی که خروجی دو دستور متفاوت است

اگر تغییراتی در پیکربندی ایجاد شود اما هنوز ذخیره نشده باشد، خروجی این دو دستور با یکدیگر تفاوت خواهد داشت.

برای مثال، فرض کنید آدرس IP یک اینترفیس را از 192.168.10.1 به 192.168.20.1 تغییر داده‌اید، اما هنوز تنظیمات را ذخیره نکرده‌اید.

در این حالت:

  • دستور show running-config آدرس IP جدید (192.168.20.1) را نمایش می‌دهد.
  • دستور show startup-config همچنان آدرس IP قبلی (192.168.10.1) را نمایش می‌دهد.

این اختلاف نشان می‌دهد که تغییرات فقط در حافظه RAM اعمال شده‌اند و هنوز در حافظه NVRAM ذخیره نشده‌اند.

جدول مقایسه دو دستور

ویژگی show running-config show startup-config
فایل نمایش داده‌شده Running Configuration Startup Configuration
محل ذخیره RAM NVRAM
نمایش تغییرات جدید بلافاصله پس از اعمال فقط پس از ذخیره‌سازی
حذف شدن پس از Reload بله، اگر ذخیره نشود خیر
کاربرد اصلی بررسی تنظیمات فعال بررسی تنظیمات ذخیره‌شده

چه زمانی باید خروجی دو دستور را مقایسه کنیم؟

مقایسه خروجی این دو دستور در شرایط مختلف بسیار مفید است، از جمله:

  • پس از انجام تغییرات مهم در پیکربندی
  • قبل از راه‌اندازی مجدد (Reload) دستگاه
  • هنگام عیب‌یابی مشکلات مربوط به از بین رفتن تنظیمات
  • برای اطمینان از ذخیره شدن تغییرات
  • هنگام تهیه نسخه پشتیبان از پیکربندی

در بسیاری از سازمان‌ها، مدیران شبکه پیش از اجرای دستور Reload، ابتدا خروجی این دو دستور را بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند هیچ تغییر ذخیره‌نشده‌ای روی دستگاه وجود ندارد.

اگر خروجی دستورات show running-config و show startup-config یکسان باشد، می‌توان نتیجه گرفت که پیکربندی جاری با موفقیت در حافظه دائمی ذخیره شده است و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز همان تنظیمات بارگذاری خواهند شد.

اما اگر بین خروجی این دو دستور تفاوت وجود داشته باشد، به این معناست که بخشی از تغییرات هنوز فقط در حافظه RAM قرار دارند و در صورت خاموش شدن یا راه‌اندازی مجدد دستگاه، از بین خواهند رفت. در چنین شرایطی، برای دائمی شدن تغییرات باید از دستور زیر استفاده کنید:

copy running-config startup-config

به همین دلیل، مقایسه خروجی این دو دستور یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای اطمینان از صحت و پایداری پیکربندی در تجهیزات Cisco IOS محسوب می‌شود.

 

 

 

تشخیص تغییرات ذخیره‌نشده در پیکربندی

یکی از مهم‌ترین وظایف مدیران شبکه، اطمینان از ذخیره شدن تغییرات اعمال‌شده روی تجهیزات شبکه است. در سیستم‌عامل Cisco IOS، تمام تغییرات ابتدا در Running Configuration که در حافظه RAM قرار دارد اعمال می‌شوند و تا زمانی که به Startup Configuration منتقل نشوند، دائمی نخواهند بود.

اگر دستگاه قبل از ذخیره‌سازی تنظیمات خاموش یا راه‌اندازی مجدد (Reload) شود، تمام تغییراتی که فقط در Running Configuration وجود دارند از بین می‌روند و دستگاه با استفاده از فایل Startup Configuration مجدداً راه‌اندازی خواهد شد.

چگونه تغییرات ذخیره‌نشده را تشخیص دهیم؟

ساده‌ترین روش برای تشخیص تغییرات ذخیره‌نشده، مقایسه خروجی دو دستور زیر است:

show running-config

و

show startup-config

اگر خروجی این دو دستور کاملاً یکسان باشد، به این معناست که تمامی تغییرات در حافظه NVRAM ذخیره شده‌اند و در راه‌اندازی بعدی نیز حفظ خواهند شد.

اما اگر بین خروجی این دو دستور اختلاف وجود داشته باشد، نشان‌دهنده آن است که برخی از تغییرات فقط در Running Configuration اعمال شده‌اند و هنوز ذخیره نشده‌اند.

مثال عملی

فرض کنید دستور زیر را برای تغییر نام دستگاه اجرا می‌کنید:

hostname R1

پس از اجرای این دستور:

  • در خروجی show running-config نام جدید R1 نمایش داده می‌شود.
  • اما اگر هنوز تنظیمات را ذخیره نکرده باشید، در خروجی show startup-config همچنان نام قبلی دستگاه مشاهده خواهد شد.

این تفاوت نشان می‌دهد که تغییر ایجاد شده هنوز دائمی نشده است.

ذخیره کردن تغییرات

پس از اطمینان از صحت پیکربندی، باید تنظیمات جاری را در Startup Configuration ذخیره کنید. برای این کار از دستور زیر استفاده می‌شود:

copy running-config startup-config

پس از اجرای این دستور، Startup Configuration به‌روزرسانی می‌شود و با اجرای مجدد دستورات show running-config و show startup-config، مشاهده خواهید کرد که خروجی آن‌ها یکسان است.

استفاده از دستور show archive config differences

در برخی نسخه‌های Cisco IOS، در صورتی که قابلیت Configuration Archive فعال باشد، می‌توان از دستور زیر برای مشاهده تفاوت‌های بین Running Configuration و Startup Configuration استفاده کرد:

show archive config differences

این دستور تنها بخش‌هایی از پیکربندی را که تغییر کرده‌اند نمایش می‌دهد و نسبت به مقایسه دستی دو فایل، سریع‌تر و دقیق‌تر است. البته این قابلیت در همه مدل‌ها و نسخه‌های Cisco IOS در دسترس نیست.

نکات مهم

  • قبل از اجرای دستور reload، همیشه بررسی کنید که تغییرات موردنظر ذخیره شده باشند.
  • در پروژه‌های عملی و محیط‌های سازمانی، ذخیره نکردن تنظیمات یکی از رایج‌ترین دلایل از بین رفتن پیکربندی پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه است.
  • توصیه می‌شود پس از هر تغییر مهم، ابتدا عملکرد دستگاه را بررسی کرده و سپس تنظیمات را در Startup Configuration ذخیره کنید.
  • بررسی تفاوت بین Running Configuration و Startup Configuration باید به یکی از مراحل ثابت فرآیند مدیریت تجهیزات شبکه تبدیل شود.

تشخیص تغییرات ذخیره‌نشده یکی از مهارت‌های ضروری برای هر مدیر شبکه است. با مقایسه خروجی دستورات show running-config و show startup-config می‌توان به‌سادگی تشخیص داد که آیا تغییرات اعمال‌شده به‌صورت دائمی ذخیره شده‌اند یا خیر. این بررسی ساده از بروز مشکلاتی مانند از دست رفتن تنظیمات پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه جلوگیری کرده و به حفظ پایداری و قابلیت اطمینان شبکه کمک می‌کند.

 

 

ذخیره تنظیمات Running Config در Startup Config

در تجهیزات سیسکو، هر تغییری که توسط مدیر شبکه در تنظیمات دستگاه ایجاد می‌شود، ابتدا در Running Configuration ذخیره می‌شود. این تنظیمات در حافظه RAM قرار دارند و تا زمانی که دستگاه روشن است فعال هستند. اما از آنجا که RAM یک حافظه موقت است، با خاموش شدن یا راه‌اندازی مجدد دستگاه، تنظیماتی که ذخیره نشده باشند از بین خواهند رفت.

برای جلوگیری از این مشکل، باید تنظیمات موجود در Running Configuration را به Startup Configuration منتقل کنیم. با انجام این کار، پیکربندی فعلی دستگاه در حافظه NVRAM ذخیره شده و پس از هر بار راه‌اندازی مجدد، دستگاه می‌تواند همان تنظیمات را دوباره بارگذاری کند.

دستور ذخیره تنظیمات

برای ذخیره پیکربندی جاری در حافظه دائمی، از دستور زیر در حالت Privileged EXEC استفاده می‌شود:

copy running-config startup-config

پس از اجرای این دستور، دستگاه تمام تنظیمات موجود در Running Configuration را به فایل Startup Configuration کپی می‌کند.

مراحل انجام عملیات ذخیره‌سازی

فرآیند ذخیره تنظیمات به شکل زیر انجام می‌شود:

  1. مدیر شبکه تغییرات موردنظر را در محیط پیکربندی اعمال می‌کند.
  2. تغییرات بلافاصله در Running Configuration قرار می‌گیرند.
  3. مدیر شبکه عملکرد دستگاه را بررسی و از صحت تنظیمات اطمینان حاصل می‌کند.
  4. با اجرای دستور:
copy running-config startup-config

تنظیمات جاری در NVRAM ذخیره می‌شوند.
5. پس از ذخیره موفق، این تنظیمات در راه‌اندازی‌های بعدی نیز حفظ خواهند شد.

مثال عملی

فرض کنید روی یک روتر، آدرس IP یک اینترفیس را تغییر داده‌اید:

interface GigabitEthernet0/0
ip address 192.168.1.1 255.255.255.0

پس از اجرای این دستور، آدرس IP جدید در Running Configuration قرار می‌گیرد و دستگاه بلافاصله از آن استفاده می‌کند.

اگر در این مرحله دستگاه Reload شود، چون تنظیمات هنوز در Startup Configuration ذخیره نشده‌اند، تغییر جدید از بین خواهد رفت.

برای دائمی کردن این تغییر، دستور زیر اجرا می‌شود:

copy running-config startup-config

اکنون آدرس IP جدید در حافظه NVRAM ذخیره شده و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز باقی خواهد ماند.

روش جایگزین ذخیره تنظیمات

در نسخه‌های جدیدتر Cisco IOS، می‌توان از دستور کوتاه‌تر زیر نیز استفاده کرد:

write memory

یا:

wr

این دستورات نیز همان وظیفه copy running-config startup-config را انجام می‌دهند و تنظیمات جاری را در Startup Configuration ذخیره می‌کنند.

بررسی موفقیت ذخیره‌سازی

پس از ذخیره تنظیمات، می‌توان با استفاده از دستور زیر بررسی کرد که فایل Startup Configuration به‌روزرسانی شده است:

show startup-config

همچنین با مقایسه خروجی این دستور با:

show running-config

می‌توان اطمینان حاصل کرد که تنظیمات جاری و ذخیره‌شده با یکدیگر مطابقت دارند.

نکات مهم

  • همیشه قبل از ذخیره تنظیمات، عملکرد تغییرات جدید را بررسی کنید.
  • ذخیره‌سازی تنظیمات اشتباه می‌تواند باعث شود پیکربندی نادرست پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه بارگذاری شود.
  • در محیط‌های عملیاتی، بهتر است قبل از ذخیره تغییرات بزرگ، یک نسخه پشتیبان از تنظیمات تهیه شود.
  • پس از انجام تغییرات مهم مانند تغییرات امنیتی، VLAN، Routing یا تنظیمات دسترسی، ذخیره‌سازی تنظیمات ضروری است.

جمع‌بندی

ذخیره تنظیمات Running Configuration در Startup Configuration یکی از مهم‌ترین مراحل مدیریت تجهیزات سیسکو است. این کار باعث می‌شود تغییرات اعمال‌شده پس از خاموش و روشن شدن دستگاه حفظ شوند و از بازگشت ناخواسته دستگاه به تنظیمات قبلی جلوگیری شود. دستور copy running-config startup-config یکی از پرکاربردترین دستورات مدیریتی در Cisco IOS است که هر مدیر شبکه باید به‌خوبی با نحوه استفاده از آن آشنا باشد.

 

 

 

سناریوی عملی: بررسی و مقایسه تنظیمات قبل و بعد از ذخیره

در این سناریو قصد داریم بررسی کنیم که چگونه یک تغییر در تنظیمات دستگاه سیسکو ابتدا فقط در Running Configuration اعمال می‌شود و پس از ذخیره‌سازی، به Startup Configuration منتقل می‌گردد. این مثال به شما کمک می‌کند تفاوت بین تنظیمات موقت و دائمی را به‌صورت عملی مشاهده کنید.

مرحله اول: بررسی تنظیمات اولیه

ابتدا قبل از ایجاد هرگونه تغییر، وضعیت فعلی پیکربندی دستگاه را بررسی می‌کنیم. برای مشاهده تنظیمات فعال از دستور زیر استفاده می‌کنیم:

show running-config

همچنین برای مشاهده تنظیمات ذخیره‌شده در حافظه NVRAM دستور زیر را اجرا می‌کنیم:

show startup-config

در این مرحله، معمولاً خروجی دو دستور یکسان است؛ زیرا هنوز هیچ تغییری در پیکربندی دستگاه ایجاد نشده است.

مرحله دوم: اعمال یک تغییر جدید در پیکربندی

فرض کنید قصد داریم نام دستگاه (Hostname) را تغییر دهیم. برای این کار وارد حالت تنظیمات سراسری شده و دستور زیر را اجرا می‌کنیم:

configure terminal
hostname Router-1

با اجرای این دستور، نام دستگاه بلافاصله تغییر می‌کند و در Running Configuration ثبت می‌شود.

اکنون اگر دستور زیر را اجرا کنیم:

show running-config

خروجی شامل مقدار جدید خواهد بود:

hostname Router-1

اما اگر دستور زیر را اجرا کنیم:

show startup-config

ممکن است همچنان نام قبلی دستگاه نمایش داده شود؛ زیرا تغییر جدید هنوز در NVRAM ذخیره نشده است.

مرحله سوم: مقایسه تنظیمات قبل از ذخیره‌سازی

در این مرحله تفاوت بین دو فایل پیکربندی مشخص می‌شود:

وضعیت Running Configuration Startup Configuration
نام دستگاه Router-1 نام قبلی
محل ذخیره RAM NVRAM
وضعیت تغییر فعال و در حال اجرا ذخیره نشده

این اختلاف نشان می‌دهد که تغییر ایجادشده فقط موقت است و در صورت راه‌اندازی مجدد دستگاه از بین خواهد رفت.

مرحله چهارم: ذخیره تنظیمات

پس از اطمینان از صحت تغییرات، تنظیمات جاری را ذخیره می‌کنیم:

copy running-config startup-config

پس از اجرای موفق دستور، پیامی مشابه زیر نمایش داده می‌شود:

Destination filename [startup-config]?
Building configuration...
[OK]

این پیام نشان می‌دهد که پیکربندی Running Configuration با موفقیت در Startup Configuration ذخیره شده است.

مرحله پنجم: بررسی تنظیمات بعد از ذخیره

اکنون دوباره دو دستور زیر را اجرا می‌کنیم:

show running-config

و:

show startup-config

در این مرحله مشاهده می‌کنیم که هر دو خروجی شامل تنظیم جدید هستند:

hostname Router-1

به این معنا که تنظیمات فعال و تنظیمات ذخیره‌شده با یکدیگر هماهنگ شده‌اند.

مرحله ششم: آزمایش با راه‌اندازی مجدد دستگاه

برای اطمینان از دائمی شدن تنظیمات، می‌توان دستگاه را Reload کرد:

reload

پس از راه‌اندازی مجدد، دستگاه فایل Startup Configuration را از NVRAM خوانده و تنظیمات ذخیره‌شده را اعمال می‌کند. اگر عملیات ذخیره‌سازی به‌درستی انجام شده باشد، نام دستگاه همچنان Router-1 باقی خواهد ماند.

این سناریو نشان می‌دهد که در تجهیزات سیسکو، تغییرات ابتدا در Running Configuration اعمال می‌شوند و تا زمانی که ذخیره نشوند، موقتی هستند. دستور copy running-config startup-config باعث انتقال این تغییرات به حافظه دائمی NVRAM می‌شود.

به‌طور کلی، فرآیند صحیح مدیریت تنظیمات در تجهیزات Cisco IOS به شکل زیر است:

  1. اعمال تغییرات در Running Configuration
  2. بررسی و آزمایش عملکرد تنظیمات جدید
  3. ذخیره تنظیمات با دستور copy running-config startup-config
  4. بررسی Startup Configuration برای اطمینان از ذخیره شدن تغییرات

رعایت این فرآیند یکی از اصول مهم مدیریت تجهیزات شبکه است و از حذف ناخواسته تنظیمات پس از Restart دستگاه جلوگیری می‌کند.

 

 

خطاها و نکات مهم هنگام استفاده از این دستورات

دستورات show running-config و show startup-config از مهم‌ترین ابزارهای بررسی و مدیریت پیکربندی در تجهیزات سیسکو هستند. با وجود سادگی استفاده از این دستورات، در برخی شرایط ممکن است کاربران با خطاهایی مواجه شوند یا به دلیل عدم توجه به نکات مهم، تنظیمات دستگاه را از دست بدهند. آشنایی با این خطاها و رعایت اصول صحیح کار با این دستورات، باعث افزایش اطمینان و پایداری شبکه خواهد شد.

خطاهای رایج هنگام استفاده از دستور show running-config

۱. اجرای دستور در حالت نادرست

یکی از خطاهای متداول، اجرای دستور در محیطی غیر از Privileged EXEC Mode است.

به‌عنوان مثال:

Switch(config)# show running-config

در این حالت ممکن است دستگاه دستور را نپذیرد، زیرا کاربر در حالت Configuration Mode قرار دارد.

برای اجرای صحیح دستور، ابتدا باید به حالت Privileged EXEC بازگردید:

Switch(config)# end
Switch# show running-config

۲. اشتباه گرفتن Running Configuration با تنظیمات ذخیره‌شده

برخی کاربران تصور می‌کنند هر تغییری که در خروجی show running-config مشاهده می‌شود، به‌صورت دائمی ذخیره شده است. در حالی که این دستور فقط وضعیت فعلی دستگاه در RAM را نمایش می‌دهد.

اگر پس از اعمال تغییرات، دستور ذخیره‌سازی اجرا نشود، با Reload یا خاموش شدن دستگاه ممکن است تنظیمات جدید حذف شوند.

خطاهای رایج هنگام استفاده از دستور show startup-config

۱. نبود فایل Startup Configuration

اگر دستگاه تازه خریداری شده باشد یا فایل پیکربندی ذخیره‌شده پاک شده باشد، هنگام اجرای دستور زیر:

show startup-config

ممکن است پیام زیر نمایش داده شود:

startup-config is not present

این پیام به معنی وجود نداشتن فایل پیکربندی در حافظه NVRAM است.

۲. مشاهده تنظیمات قدیمی

یکی از اشتباهات رایج این است که کاربر انتظار دارد Startup Configuration بلافاصله پس از هر تغییر به‌روزرسانی شود. در حالی که این فایل فقط زمانی تغییر می‌کند که تنظیمات Running Configuration ذخیره شوند.

برای به‌روزرسانی Startup Configuration باید از دستور زیر استفاده شود:

copy running-config startup-config

نکات مهم هنگام استفاده از این دستورات

۱. همیشه قبل از Reload تنظیمات را بررسی کنید

قبل از راه‌اندازی مجدد دستگاه، حتماً بررسی کنید که آیا تغییرات موردنظر ذخیره شده‌اند یا خیر.

برای این کار می‌توانید خروجی دو دستور زیر را مقایسه کنید:

show running-config

و:

show startup-config

۲. قبل از ذخیره‌سازی، تنظیمات را آزمایش کنید

ذخیره کردن یک پیکربندی اشتباه باعث می‌شود همان تنظیمات نادرست پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز بارگذاری شوند. بنابراین بهتر است ابتدا عملکرد تغییرات بررسی شده و سپس ذخیره‌سازی انجام شود.

۳. از پشتیبان‌گیری منظم استفاده کنید

در محیط‌های سازمانی توصیه می‌شود قبل از اعمال تغییرات مهم، یک نسخه پشتیبان از پیکربندی دستگاه تهیه شود. این کار در صورت بروز خطا، امکان بازگردانی سریع تنظیمات را فراهم می‌کند.

۴. به تفاوت RAM و NVRAM توجه کنید

همیشه به یاد داشته باشید:

  • Running Configuration در RAM قرار دارد و موقتی است.
  • Startup Configuration در NVRAM قرار دارد و دائمی است.
  • تغییرات ابتدا در Running Configuration ایجاد می‌شوند.
  • برای دائمی شدن تغییرات باید آن‌ها را ذخیره کرد.

۵. هنگام مشاهده خروجی‌های طولانی از کلیدهای کنترلی استفاده کنید

در دستگاه‌هایی که تنظیمات زیادی دارند، خروجی این دستورات ممکن است بسیار طولانی باشد. برای مدیریت نمایش خروجی می‌توان از کلیدهای زیر استفاده کرد:

  • Space: نمایش صفحه بعدی
  • Enter: نمایش خط بعدی
  • Q: خروج از نمایش خروجی

۶. از دستورهای کوتاه و صحیح استفاده کنید

در Cisco IOS می‌توان از برخی دستورات کوتاه‌شده استفاده کرد، اما بهتر است در محیط‌های آموزشی و عملیاتی از دستورات کامل استفاده شود تا احتمال اشتباه کاهش یابد.

برای مثال:

دستور کامل:

copy running-config startup-config

دستور کوتاه:

wr

هر دو عملکرد مشابهی دارند، اما دستور کامل خواناتر و استانداردتر است.

استفاده صحیح از دستورات show running-config و show startup-config نقش مهمی در مدیریت امن و حرفه‌ای تجهیزات سیسکو دارد. مهم‌ترین نکته‌ای که باید به خاطر داشت این است که مشاهده تنظیمات فعال به معنی ذخیره شدن آن‌ها نیست. مدیر شبکه باید همیشه پس از اعمال تغییرات، صحت تنظیمات را بررسی کرده و در صورت اطمینان، آن‌ها را در حافظه دائمی دستگاه ذخیره کند.

رعایت این نکات ساده، از بروز مشکلاتی مانند از دست رفتن تنظیمات، بازگشت دستگاه به پیکربندی قدیمی و اختلال در عملکرد شبکه جلوگیری خواهد کرد.

 

 

 

 

بهترین روش‌ها برای مدیریت فایل‌های پیکربندی

مدیریت صحیح فایل‌های پیکربندی یکی از مهم‌ترین وظایف مدیران شبکه است. فایل‌های پیکربندی شامل تمام تنظیمات حیاتی روترها و سوئیچ‌ها هستند و هرگونه اشتباه، حذف یا از بین رفتن آن‌ها می‌تواند باعث اختلال در عملکرد شبکه شود. به همین دلیل، استفاده از روش‌های استاندارد برای ذخیره‌سازی، پشتیبان‌گیری و نگهداری این فایل‌ها اهمیت زیادی دارد.

۱. تهیه نسخه پشتیبان منظم از تنظیمات

یکی از مهم‌ترین اصول مدیریت پیکربندی، تهیه نسخه پشتیبان (Backup) از تنظیمات دستگاه‌ها به‌صورت دوره‌ای است. در صورت خرابی تجهیزات، تغییرات اشتباه یا حذف ناخواسته تنظیمات، می‌توان فایل پشتیبان را بازیابی کرده و زمان قطعی شبکه را کاهش داد.

برای تهیه نسخه پشتیبان از پیکربندی در تجهیزات سیسکو می‌توان از دستورهایی مانند زیر استفاده کرد:

copy running-config startup-config

این دستور باعث ذخیره تنظیمات جاری در حافظه NVRAM می‌شود.

همچنین می‌توان فایل پیکربندی را روی یک سرور خارجی مانند TFTP یا FTP ذخیره کرد:

copy running-config tftp:

۲. ذخیره تغییرات پس از اعمال تنظیمات جدید

یکی از رایج‌ترین مشکلات در شبکه‌ها، فراموش کردن ذخیره تغییرات پس از انجام تنظیمات است. هر تغییری که روی دستگاه اعمال می‌شود، ابتدا فقط در Running Configuration قرار می‌گیرد و در صورت خاموش شدن دستگاه ممکن است از بین برود.

پس از اطمینان از صحت تنظیمات، باید دستور زیر اجرا شود:

copy running-config startup-config

این کار باعث می‌شود تغییرات در حافظه دائمی NVRAM ذخیره شده و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز باقی بمانند.

۳. مستندسازی تغییرات پیکربندی

ثبت و مستندسازی تغییرات انجام‌شده، یکی از اصول حرفه‌ای مدیریت شبکه است. مدیر شبکه باید مشخص کند:

  • چه تغییری اعمال شده است.
  • چه زمانی تغییر انجام شده است.
  • چه کسی تغییر را اعمال کرده است.
  • دلیل انجام تغییر چه بوده است.

این اطلاعات در زمان عیب‌یابی یا بررسی مشکلات آینده بسیار مفید خواهد بود.

۴. مقایسه تنظیمات قبل و بعد از تغییرات

قبل از ذخیره تغییرات مهم، بهتر است پیکربندی جدید با نسخه قبلی مقایسه شود. بررسی تفاوت بین:

show running-config

و:

show startup-config

به مدیر شبکه کمک می‌کند تا تغییرات ایجادشده را شناسایی کرده و از ذخیره شدن تنظیمات صحیح اطمینان حاصل کند.

۵. استفاده از سیستم‌های مدیریت پیکربندی

در شبکه‌های بزرگ، مدیریت دستی فایل‌های پیکربندی دشوار و پرخطا است. به همین دلیل از ابزارهای مدیریت پیکربندی و کنترل نسخه استفاده می‌شود.

این ابزارها امکان موارد زیر را فراهم می‌کنند:

  • نگهداری نسخه‌های مختلف تنظیمات
  • مشاهده تاریخچه تغییرات
  • بازگردانی تنظیمات قبلی
  • کنترل دسترسی کاربران
  • کاهش خطاهای انسانی

۶. رعایت امنیت فایل‌های پیکربندی

فایل‌های پیکربندی ممکن است شامل اطلاعات حساس مانند رمزهای عبور، تنظیمات امنیتی و ساختار شبکه باشند. بنابراین باید از دسترسی افراد غیرمجاز به این فایل‌ها جلوگیری شود.

برخی اقدامات امنیتی شامل:

  • محدود کردن دسترسی به فایل‌های Backup
  • رمزگذاری فایل‌های حساس
  • نگهداری نسخه‌های پشتیبان در محل امن
  • استفاده از دسترسی‌های مدیریتی کنترل‌شده

۷. استفاده از نام‌گذاری و ساختار مناسب برای فایل‌ها

در محیط‌های حرفه‌ای بهتر است فایل‌های پیکربندی با یک الگوی مشخص نام‌گذاری شوند. برای مثال:

Router-Branch1_Config_1405-01-15
Switch-Core_Config_1405-01-15

این روش باعث می‌شود نسخه‌های مختلف فایل‌ها به‌راحتی قابل شناسایی و مدیریت باشند.

۸. بررسی دوره‌ای صحت فایل‌های پیکربندی

صرفاً داشتن فایل Backup کافی نیست؛ باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود که فایل‌های پشتیبان سالم هستند و امکان بازیابی آن‌ها وجود دارد.

یک روش مناسب این است که در محیط آزمایشی، فرآیند بازیابی تنظیمات آزمایش شود تا در شرایط واقعی مشکلی ایجاد نشود.

مدیریت صحیح فایل‌های پیکربندی باعث افزایش پایداری شبکه، کاهش زمان عیب‌یابی و جلوگیری از از دست رفتن تنظیمات مهم می‌شود. مدیران شبکه باید همواره پس از اعمال تغییرات، تنظیمات را ذخیره کرده، از فایل‌های پیکربندی نسخه پشتیبان تهیه کنند و تغییرات را به‌صورت دقیق مستندسازی نمایند.

رعایت این اصول باعث می‌شود تجهیزات شبکه در شرایط بحرانی سریع‌تر بازیابی شوند و عملکرد شبکه با کمترین میزان اختلال ادامه پیدا کند.

 

 

بهترین روش‌ها برای مدیریت فایل‌های پیکربندی

فایل‌های پیکربندی در تجهیزات شبکه مانند روترها و سوئیچ‌های سیسکو، مهم‌ترین بخش تنظیمات دستگاه را تشکیل می‌دهند. این فایل‌ها شامل اطلاعاتی مانند تنظیمات اینترفیس‌ها، آدرس‌های IP، VLANها، پروتکل‌های مسیریابی، تنظیمات امنیتی و روش‌های دسترسی مدیریتی هستند. از بین رفتن یا تغییر اشتباه این فایل‌ها می‌تواند باعث اختلال در عملکرد شبکه شود؛ بنابراین مدیریت صحیح آن‌ها یکی از وظایف اصلی مدیران شبکه محسوب می‌شود.

مدیریت فایل‌های پیکربندی تنها به ذخیره کردن تنظیمات محدود نمی‌شود، بلکه شامل فرآیندهایی مانند تهیه نسخه پشتیبان، کنترل تغییرات، مستندسازی و اطمینان از امکان بازیابی تنظیمات در شرایط بحرانی است.

۱. ذخیره منظم تنظیمات پس از تغییرات

هر تغییری که در تجهیزات سیسکو اعمال می‌شود، ابتدا در Running Configuration ذخیره می‌شود و تا زمانی که به Startup Configuration منتقل نشود، دائمی نخواهد بود.

پس از اعمال و بررسی تغییرات، باید تنظیمات را با دستور زیر ذخیره کرد:

copy running-config startup-config

این دستور باعث می‌شود تنظیمات موجود در حافظه RAM به حافظه NVRAM منتقل شده و پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه نیز حفظ شوند.

۲. تهیه نسخه پشتیبان از فایل‌های پیکربندی

یکی از مهم‌ترین اصول مدیریت شبکه، تهیه نسخه پشتیبان از تنظیمات تجهیزات است. حتی اگر تنظیمات در Startup Configuration ذخیره شده باشند، ممکن است در اثر خرابی سخت‌افزار، حذف اشتباه تنظیمات یا خطای انسانی، اطلاعات از بین بروند.

برای افزایش امنیت، بهتر است نسخه‌ای از فایل پیکربندی در یک محل خارجی مانند سرور پشتیبان ذخیره شود.

نمونه دستور برای ارسال تنظیمات به سرور TFTP:

copy running-config tftp:

داشتن نسخه پشتیبان باعث می‌شود در صورت بروز مشکل، دستگاه در کوتاه‌ترین زمان ممکن بازیابی شود.

۳. ثبت و مستندسازی تغییرات

در شبکه‌های حرفه‌ای، هر تغییر پیکربندی باید ثبت شود. مستندسازی تغییرات به مدیران شبکه کمک می‌کند تا در آینده بتوانند علت تغییرات، زمان انجام آن‌ها و تأثیرشان را بررسی کنند.

اطلاعاتی که بهتر است ثبت شوند شامل موارد زیر است:

  • تاریخ و زمان تغییر
  • نام تجهیز تغییر داده‌شده
  • شرح تغییر انجام‌شده
  • نام فرد انجام‌دهنده تغییر
  • نتیجه آزمایش پس از تغییر

این کار فرآیند عیب‌یابی را سریع‌تر و دقیق‌تر می‌کند.

۴. مقایسه تنظیمات قبل و بعد از تغییر

قبل از ذخیره تغییرات مهم، بهتر است تفاوت بین تنظیمات فعال و تنظیمات ذخیره‌شده بررسی شود.

برای مشاهده تنظیمات فعلی:

show running-config

برای مشاهده تنظیمات ذخیره‌شده:

show startup-config

مقایسه این دو خروجی مشخص می‌کند که چه تغییراتی ایجاد شده‌اند و آیا نیاز به ذخیره‌سازی دارند یا خیر.

۵. نگهداری چند نسخه از فایل پیکربندی

در محیط‌های بزرگ شبکه، بهتر است فقط آخرین نسخه تنظیمات نگهداری نشود. داشتن چند نسخه از فایل پیکربندی امکان بازگشت به تنظیمات قبلی را فراهم می‌کند.

برای مثال، قبل از انجام تغییرات بزرگ مانند:

  • تغییر ساختار VLANها
  • تغییر پروتکل مسیریابی
  • اعمال تنظیمات امنیتی جدید

بهتر است یک نسخه از تنظیمات فعلی ذخیره شود تا در صورت بروز مشکل بتوان به وضعیت قبل بازگشت.

۶. محافظت از فایل‌های پیکربندی

فایل‌های پیکربندی ممکن است شامل اطلاعات حساس شبکه مانند رمزهای عبور، آدرس‌های داخلی و تنظیمات امنیتی باشند. بنابراین باید از دسترسی افراد غیرمجاز به این فایل‌ها جلوگیری شود.

برخی اقدامات امنیتی عبارت‌اند از:

  • محدود کردن دسترسی به فایل‌های Backup
  • ذخیره فایل‌ها در محل امن
  • استفاده از رمزگذاری در صورت امکان
  • تعیین سطح دسترسی مناسب برای کاربران مدیریتی

۷. آزمایش تنظیمات قبل از اعمال در محیط اصلی

در شبکه‌های سازمانی بهتر است تغییرات مهم ابتدا در محیط آزمایشی بررسی شوند. اعمال مستقیم تغییرات بزرگ روی تجهیزات فعال ممکن است باعث قطعی سرویس یا ایجاد مشکلات غیرقابل پیش‌بینی شود.

پس از اطمینان از صحت تنظیمات، می‌توان آن‌ها را روی تجهیزات اصلی اعمال و ذخیره کرد.

۸. ایجاد روال استاندارد مدیریت پیکربندی

برای جلوگیری از خطاهای انسانی، سازمان‌ها معمولاً یک فرآیند مشخص برای مدیریت تغییرات دارند. این فرآیند می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

  1. بررسی نیاز به تغییر
  2. تهیه نسخه پشتیبان از تنظیمات فعلی
  3. اعمال تغییرات
  4. آزمایش عملکرد شبکه
  5. ذخیره تنظیمات جدید
  6. ثبت مستندات تغییر

مدیریت صحیح فایل‌های پیکربندی یکی از مهم‌ترین مهارت‌های مدیران شبکه است. ذخیره‌سازی منظم تنظیمات، تهیه نسخه پشتیبان، کنترل تغییرات و مستندسازی دقیق باعث می‌شود شبکه در برابر خطاهای انسانی و مشکلات فنی مقاوم‌تر باشد.

استفاده صحیح از فایل‌های Running Configuration و Startup Configuration به مدیران شبکه کمک می‌کند تا کنترل کاملی بر تنظیمات تجهیزات داشته باشند و در صورت بروز مشکل، بتوانند سریع و مطمئن عملیات بازیابی را انجام دهند.

 

 

جمع‌بندی و نکات کلیدی

دستورات show running-config و show startup-config از مهم‌ترین دستورات مدیریتی در تجهیزات مبتنی بر Cisco IOS هستند که به مدیران شبکه امکان مشاهده، بررسی و مدیریت تنظیمات دستگاه را می‌دهند. درک تفاوت بین این دو دستور، یکی از مفاهیم پایه و ضروری برای پیکربندی صحیح و نگهداری تجهیزات شبکه محسوب می‌شود.

دستور show running-config تنظیمات فعلی و در حال اجرای دستگاه را نمایش می‌دهد. این تنظیمات در حافظه RAM قرار دارند و هر تغییری که مدیر شبکه اعمال می‌کند، ابتدا در این بخش ثبت می‌شود. از آنجا که RAM یک حافظه موقت است، در صورت خاموش شدن یا راه‌اندازی مجدد دستگاه، تغییراتی که ذخیره نشده باشند از بین خواهند رفت.

در مقابل، دستور show startup-config تنظیماتی را نمایش می‌دهد که در حافظه NVRAM ذخیره شده‌اند. این تنظیمات دائمی هستند و هنگام روشن شدن دستگاه، به RAM منتقل شده و به‌عنوان پیکربندی فعال مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نکات کلیدی مهم

  • Running Configuration محل نگهداری تنظیمات فعال و جاری دستگاه است.
  • Startup Configuration محل ذخیره تنظیماتی است که پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه بارگذاری می‌شوند.
  • هر تغییری که در دستگاه ایجاد می‌شود، ابتدا در Running Configuration اعمال می‌شود.
  • برای دائمی کردن تغییرات، باید آن‌ها را با دستور زیر ذخیره کرد:
copy running-config startup-config
  • مقایسه خروجی دستورات زیر بهترین روش برای تشخیص تغییرات ذخیره‌نشده است:
show running-config

و:

show startup-config
  • قبل از اجرای دستور reload یا خاموش کردن دستگاه، باید از ذخیره شدن تنظیمات اطمینان حاصل کرد.
  • تهیه نسخه پشتیبان از فایل‌های پیکربندی، یکی از مهم‌ترین اقدامات برای جلوگیری از از دست رفتن تنظیمات شبکه است.
  • مستندسازی تغییرات باعث می‌شود فرآیند مدیریت و عیب‌یابی شبکه سریع‌تر و دقیق‌تر انجام شود.

نکات عملی برای مدیران شبکه

برای مدیریت حرفه‌ای تجهیزات سیسکو، بهتر است همیشه این روند را دنبال کنید:

  1. ابتدا تغییرات موردنظر را در محیط پیکربندی اعمال کنید.
  2. با استفاده از show running-config صحت تنظیمات جدید را بررسی کنید.
  3. عملکرد دستگاه و سرویس‌های شبکه را آزمایش کنید.
  4. پس از اطمینان از صحت تغییرات، تنظیمات را با دستور copy running-config startup-config ذخیره کنید.
  5. با اجرای show startup-config بررسی کنید که تنظیمات به‌صورت دائمی ذخیره شده‌اند.

نتیجه‌گیری

شناخت تفاوت بین Running Configuration و Startup Configuration، پایه مدیریت صحیح تجهیزات شبکه است. یک مدیر شبکه حرفه‌ای باید بداند که مشاهده تنظیمات فعال به معنی ذخیره شدن آن‌ها نیست و هر تغییر مهم باید پس از بررسی و تأیید، در حافظه دائمی دستگاه ذخیره شود.

استفاده صحیح از دستورات show running-config و show startup-config باعث کاهش خطاهای پیکربندی، جلوگیری از از دست رفتن تنظیمات و افزایش پایداری شبکه خواهد شد. این دو دستور از ابزارهای اصلی هر متخصص شبکه برای نظارت، عیب‌یابی و مدیریت تجهیزات Cisco IOS به شمار می‌روند.